Zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym.

Na prośbę naszych czytelników od dzisiaj (tj. 11.11.2008 r.) przez kilka następnych dni w dziale Aktualności będziemy poruszać tematy związane z podstawowymi zasadami bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Szczególny nacisk położymy na orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz sądów apelacyjnych. (AKTUALIZACJA) Jak czytamy na stronie www.policja.pl podczas 4 dni długiego weekendu (7.11-11.11) do godz. 12 w kraju doszło do 540 wypadków drogowych, w których śmierć poniosło 57 osób, a 644 zostały ranne. Policjanci zatrzymali 1864 nietrzeźwych kierujących. (Dane wstępne). Jutrzejszą analizę rozpoczniemy więc od stanu nietrzeźwości.

Na wstępie należy zauważyć, iż w uchwale pełnego składu Izby Karnej Sądu Najwyższego z dnia 28.02.1975 r. (V KZP 2/74, OSNKW 1975 nr 3-4, poz. 33) zasady bezpieczeństwa w ruchu określone zostały w następujący sposób (teza 6) :

1. reguły zawarte w przepisach określających porządek poruszania się na szlakach komunikacyjnych i zachowanie się w typowych
dla ruchu sytuacjach lub wyrażone przez przyjęte oznakowanie, oświetlenie i sygnalizację,

2. reguły nie skodyfikowane w sposób szczegółowy, a wynikające z wyżej wymienionych przepisów oraz istoty bezpieczeństwa
w ruchu, które muszą znaleźć zastosowanie wszędzie tam, gdzie nie ma sprecyzowanego przepisu.

Ponadto w w/w Uchwale czytamy:

Wytyczne wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawach o przestępstwa drogowe.

1. Przestępstwem drogowym jest naruszenie, chociażby nieumyślnie, zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym, jeżeli skutkiem tego naruszenia było:

a) sprowadzenie katastrofy w ruchu lądowym,
b) sprowadzenie bezpośredniego niebezpieczeństwa takiej katastrofy,
c) śmierć, uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia innej osoby albo poważna szkoda w mieniu nie należącym do sprawcy.

2. Przestępstwem godzącym w bezpieczeństwo ruchu lądowego jest ponadto i niezależnie od skutku wymienionego w tezie 1:

1) dopuszczenie, wbrew szczególnym obowiązkom:
a) do ruchu pojazdu mechanicznego, którego stan techniczny bezpośrednio zagraża bezpieczeństwu w ruchu,
b) do prowadzenia pojazdu mechanicznego przez osobę będącą w stanie nietrzeźwości lub nie mającą wymaganych uprawnień;
2) pełnienie w stanie nietrzeźwości czynności związanych bezpośrednio z zapewnieniem bezpieczeństwa ruchu pojazdów.

Warto także zwrócić uwagę na tezy 33-38 omawianej Uchwały, i tak:

33. Stan nietrzeźwości każdego sprawcy przestępstwa drogowego, a zwłaszcza kierowcy pojazdu mechanicznego stanowi istotną okoliczność obciążającą, a wtedy, gdy stan ten należy do znamion przestępstwa, jako okoliczność obciążającą należy traktować znaczny jego stopień.
34. Znany kierowcy zły stan techniczny pojazdu stanowi w zasadzie okoliczność obciążającą.
35. Naruszenie zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego przez kierującego pojazdem przewożącym większą liczbę osób (np. autobusem) albo pojazdem ciężkim czy o nietypowych wymiarach stanowi w zasadzie okoliczność obciążającą.
36. Nieudzielenie pomocy ofierze wypadku przez sprawcę przestępstwa drogowego, mimo że jest to możliwe, stanowi istotną okoliczność obciążającą, podobnie jak i ucieczka sprawcy takiego przestępstwa z miejsca wypadku.
37. Kierowca pojazdu mechanicznego w zasadzie nie może skutecznie powoływać się na przemęczenie jako okoliczność łagodzącą.
38. Przyczynienie się do wypadku przez współuczestnika ruchu drogowego albo przez inną osobę powinno być uwzględnione na korzyść sprawcy, zwłaszcza wtedy, gdy owe przyczynienie się jest znaczne.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 30.05.1995 r. (III KRN 20/95, OSNKW 1995, nr 11-12, poz. 84) stwierdził:

Podkreślić należy, że przez reguły bezpieczeństwa w ruchu drogowym należy rozumieć także reguły nie skodyfikowane w sposób szczegółowy, ale wynikające z istoty bezpieczeństwa w ruchu. Muszą one być respektowane mimo braku szczegółowego przepisu. Do takich reguł należy obowiązek prowadzenia pojazdu rozważnie i ostrożnie, w sposób dostosowany do warunków na drodze. Poważne i ostrożne prowadzenie pojazdu oznacza możliwość przedsięwzięcia przez kierowcę we właściwym czasie wszelkich czynności, które są niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa w ruchu. Powyższe uwagi odnoszą się do kierowcy radiowozu policyjnego.

W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 31.01.1949 r. (K 1068/48, OSN 1949, nr 1, poz. 20) czytamy:

Wina nieumyślna zachodzić może nie tylko wówczas, gdy sprawca narusza przepisy o ruchu pojazdów mechanicznych, lecz i wówczas
gdy narusza pewne zasady ruchu podyktowane zdrowym rozsądkiem a wynikające z istoty obowiązku zachowania ostrożności przy takim ruchu po ulicach miasta.

Postanowienie 7 sędziów  Sądu Najwyższego z dnia 29.12.1966 r. ( RNw 50/66, OSNKW 1967, nr 5, poz. 38):

Każde naruszenie zasad ruchu na drogach publicznych stanowi potencjalne, tj. abstrakcyjne zagrożenie bezpieczeństwa tego ruchu,
jednakże przestępstwem może się ono stać tylko wówczas, gdy zagraża konkretnie istniejącemu dobru.