Spis treści:

1. Podstawa prawna.
2. Roszczenie.
3. Wykaz niezbędnych dokumentów.
4. Orzecznictwo.





1. PODSTAWA PRAWNA:


Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).


Art. 445

Par.1. W wypadkach przewidzianych w artykule poprzedzającym sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Par.2. Przepis powyższy stosuje się również w wypadku pozbawienia wolności oraz w wypadku skłonienia za pomocą podstępu, gwałtu lub nadużycia stosunku zależności do poddania się czynowi nierządnemu.

Par.3. Roszczenie o zadośćuczynienie przechodzi na spadkobierców, tylko wtedy gdy uznane zostało na piśmie albo gdy powództwo zostało wytoczone za życia poszkodowanego.


Art. 448

W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Przepis art. 445 par. 3 stosuje się.




2. ROSZCZENIE:



Zadośćuczynienie jest terminem z zakresu prawa cywilnego, uregulowanym w art. 445 § 1 Ustawy z dnia 23.04.1964 r. Kodeks Cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.).


Zgodnie z treścią w/w artykułu, w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia poszkodowanemu należy się odpowiednia suma tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.


Zadośćuczynienie jest świadczeniem:


- osobistym (przynależnym poszkodowanemu),

- pieniężnym,

- jednorazowym (niedopuszczalne jest przyznanie/zasądzenie zadośćuczynienia w formie renty- bez znaczenia jest w tym przypadku fakt, że ból i cierpienie poszkodowanego ma charakter trwały),które pełni funkcję kompensacyjną. Przyznana i wypłacona kwota pieniężna ma stanowić ekwiwalent za poniesioną przez poszkodowanego szkodę niemajątkową. Bez wątpienia powinna wynagradzać poszkodowanemu doznane przez niego ból i cierpienia fizyczne oraz psychiczne a także ewentualną utratę radości życia.



Wysokość zadośćuczynienia:

Zadośćuczynienie powinno wyrażać ekonomicznie odczuwalną wartość majątkową. Ponad wszelką wątpliwość, wysokość zadośćuczynienia uzależniona jest od charakteru konkretnej sprawy (majątkowy bądź niemajątkowy charakter sprawy) oraz całokształtu jej okoliczności. I tak, na wysokość omawianego świadczenia mają wpływ następujące czynniki:


1. Stopień cierpień fizycznych i psychicznych.
2. Długotrwałość i intensywność (nasilenie) cierpień fizycznych i psychicznych.
3. Trwałość następstw zdarzenia.
4. Wiek poszkodowanego.
5. Rodzaj wykonywanej przez poszkodowanego pracy.
6. Szanse na przyszłość.




3. WYKAZ NIEZBĘDNYCH DOKUMENTÓW:


Dokumenty niezbędne dla skutecznego dochodzenia omawianego roszczenia:


- Karta informacyjna leczenia szpitalnego.

- Historia choroby poszkodowanego.

- Zaświadczenia lekarskie, wyniki badań, zdjęcia rtg., zwolnienia lekarskie.

- Dokumenty medyczne dotyczące rehabilitacji (skierowanie na rehabilitację, karty zabiegów rehabilitacyjnych).

- Wyrok Sądu skazującego sprawcę wypadku.

- Dokumenty z policji dotyczące samego zdarzenia (np. notatka urzędowa z miejsca zdarzenia itp.).

- Dokumenty z prokuratury (np. dotyczące aktu oskarżenia bądź umorzenia sprawy).

- Decyzja z komisji lekarskiej np. z ZUS.

- Kopia dowodu osobistego.

- Oświadczenia ewentualnych świadków zdarzenia.



4. ORZECZNICTWO:


Poniżej prezentujemy Państwu tylko wybrane wyroki, przy analizowaniu ich treści, prosimy zwracać uwagę na rok w którym zostały one wydane. Przedstawione orzeczenia mają na celu wskazanie zainteresowanym osobom jakiego rodzaju czynniki uzasadniają wypłatę zadośćuczynienia:


Wyrok SN z dnia 24.06.1965 r., I PR 203/65, (OSPiKA 1966, poz. 92):

„wysokość zadośćuczynienia musi być utrzymana w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa”.


patrz także: Wyrok SN z dnia 10.03.2006 r., IV CSK 80/05 (OSNC 2006/10/175):

Wyrok SN z dnia 10.10.1967 r. I CR 224/67 (OSNC 1968/6/107):

Zasądzenie zadośćuczynienia, a zwłaszcza jego wysokość uzależnione są od całokształtu ujawnionych okoliczności, w szczególności także od rodzaju i stopnia winy sprawcy szkody i odczucia jej przez poszkodowanego.


Wyrok SN z dnia 18.09.1970 r. II PR 257/70 (OSNC 1971/6/103)

(Glosa: Rejman S. NP 1971/12/1834, przegląd orzeczn.: A. Szpunar W. Wanatowska NP 1972/3/436):


Z charakteru świadczenia w postaci zadośćuczynienia, którego wysokość zależna jest od oceny rozmiaru doznanej krzywdy, ze swej istoty trudno wymiernej i zależnej od szeregu okoliczności związanych z następstwami uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, wynika, że obowiązek jego niezwłocznego spełnienia powstaje po wezwaniu dłużnika i że od tego momentu należą się odsetki za opóźnienie.


Powyższe kwestie por. np. wyrok SN z dnia 15.07.1977 r., IV CR 266/77 oraz wyrok SN z dnia 23.04.1969 r., I PR 23/69 – oba nie publikowane.


Wyrok SN z dnia 10.04.1974 r. II CR 123/74:

Stopień uszczerbku na zdrowiu nie może być przyjmowany jako jedyna przesłanka ustalenia wysokości zadośćuczynienia z tytułu trwałego inwalidztwa spowodowanego wypadkiem. Nie można przecież pomijać czasokresu leczenia się powoda i odczuwania dolegliwości fizycznych, uczucia krzywdy spowodowanej ułomnością, a w konsekwencji niemożnością korzystania z przyjemności uprawiania sportów, brania udziału w zabawach itp.


Wyrok SN z dnia 22.04.1985 r. II CR 94/85:

W wyroku tym Sąd Najwyższy zwraca uwagę na fakt, iż wysokość zadośćuczynienia powinna odpowiadać aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa.


Wyrok SN z dnia 18.01.1984 r. I CR 407/83:

Zasądzone z tytułu zadośćuczynienia sumy kształtują się stosownie do przeżywanych przez kraj przemian gospodarczych (standard życia).


Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 03.11.1994 r. III APr 43/94 (OSA 1995/5/41):

„ zadośćuczynienie z art. 445 k.c. ma przede wszystkim charakter kompensacyjny; wobec czego jego wysokość nie może stanowić zapłaty sumy symbolicznej, czy też określonej sztywnymi regułami tak jak w ustawie wypadkowej, lecz musi przedstawiać jakąś ekonomicznie odczuwalną wartość. Zadośćuczynienie winno uwzględniać doznaną krzywdę poszkodowanego, na którą składają się cierpienia fizyczne w postaci bólu i innych dolegliwości oraz cierpienia psychiczne polegające na ujemnych uczuciach przeżywanych bądź w związku z cierpieniami fizycznymi, bądź w związku z następstwami uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, zwłaszcza trwałymi lub nieodwracalnymi.”


Wyrok SN z dnia 10.09.1997 r., II CKN 41/96, nie publikowany:

„zadośćuczynienie za doznaną krzywdę w przypadku ciężkiego uszkodzenia ciała i trwałego kalectwa nie może być uznane za nadmierne nawet gdyby przy uwzględnieniu przeciętnego poziomu i zamożności społeczeństwa mogło by być tak postrzegane, jeżeli jest ono adekwatne do stosunku odniesionych obrażeń związanych z ustaleniem trwałości następstw dla zdrowia i życia poszkodowanego.”


Wyrok SN z dnia 16.07.1997 r., sygn. akt II CKN 273/97, nie publikowany:

„ zdrowie jest dobrem szczególnie cennym, przyjmowanie niskich kwot zadośćuczynienia w przypadkach ciężkich uszkodzeń ciała prowadzi do niepożądanej deprecjacji tego dobra”


Wyrok SA w Katowicach z dnia 18.12.1998 r., I ACa 715/97 (OSA 1999, nr 2 , poz. 7):

„w ramach art. 445 par. 1 k.c. powinny być uwzględniane wszystkie okoliczności, jakie składają się na pojęcie krzywdy i jej rozmiar. Stąd posługiwanie się jedynie tabelami procentowego uszczerbku na zdrowiu i stawkami za każdy procent trwałego uszczerbku dla rozstrzygnięcia zasadności roszczenia o zadośćuczynienie znajduje jedynie orientacyjne zastosowanie i nie wyczerpuje oceny”


Wyrok SN z dnia 10.06.1999 r. II UKN 681/98 (OSNP 2000/16/626):

„ przy ocenie wysokości zadośćuczynienia za krzywdę (art. 445 § 1 KC) należy uwzględniać przede wszystkim nasilenie cierpień, długotrwałość choroby, rozmiar kalectwa, trwałość następstw zdarzenia oraz konsekwencje uszczerbku na zdrowiu w życiu osobistym i społeczny.”


Wyrok SN z dnia 03.02.2000 r. I CKN 969/98:

Zadośćuczynienie nie jest karą, lecz sposobem naprawienia krzywdy. Chodzi tu o krzywdę ujmowaną jako cierpienie fizyczne, a więc ból i inne dolegliwości oraz cierpienia psychiczne, czyli negatywne uczucia przeżywane w związku z cierpieniami fizycznymi lub następstwami uszkodzenia ciała, czy rozstroju zdrowia w postaci np. zeszpecenia, wyłączenia z normalnego życia itp. Celem zadośćuczynienia jest przede wszystkim złagodzenie tych cierpień. Winno ono mieć charakter całościowy i obejmować wszystkie cierpienia fizyczne i psychiczne, zarówno już doznane, jak i te, które zapewne wystąpią w przyszłości (a więc prognozy na przyszłość). Przy ocenie więc "odpowiedniej sumy" należy brać pod uwagę wszystkie okoliczności danego wypadku, mające wpływ na rozmiar doznanej krzywdy.


Wyrok SN z dnia 12.09.2002 r. IV CKN 1266/00:

„ określenie wysokości zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w razie uszkodzenia ciała powinno się opierać na obiektywnych i sprawdzalnych kryteriach, kierować się jego celami i charakterem, przy uwzględnieniu jednak indywidualnej sytuacji stron. Istotnym elementem indywidualizującym jest wiek poszkodowanego. Intensywność cierpień z powodu kalectwa jest większa u człowieka młodego, skazanego na rezygnację z radości życia, jaką daje zdrowie, możność pracy i osobistego rozwoju.”


Wyrok SN z dnia 30.01.2004 r. I CK 131/03 (OSNC 2005/2/40):

„ powołanie się przez sąd przy ustalaniu zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę na potrzebę utrzymania wysokości zadośćuczynienia w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa, nie może prowadzić do podważenia kompensacyjnej funkcji zadośćuczynienia.”


Wyrok SN z dnia 05.10.2005 r. I PK 47/05 (M.P.Pr. 2006/4/208):

„procentowo określony uszczerbek służy tylko jako pomocniczy środek ustalania rozmiaru odpowiedniego zadośćuczynienia. Należne poszkodowanemu (pokrzywdzonemu czynem niedozwolonym) zadośćuczynienie nie może być mechanicznie mierzone przy zastosowaniu stwierdzonego procentu uszczerbku na zdrowiu.”


Wyrok SN z dnia 10.03.2006 r., IV CSK 80/05 (OSNC 2006/10/175):

„ uwzględnianie stopy życiowej społeczeństwa przy określaniu wysokości zadośćuczynienia nie może podważać jego kompensacyjnej funkcji.”